W tych trudnych czasach Polacy wielokrotnie sięgali po broń, próbując zrzucić nałożone siłą kajdany. Okres ten w znacznym stopniu przyczynił się do budowania narodowej tożsamości, powstawały liczne dzieła kultury i sztuki, Polacy zdobywali również osiągnięcia naukowe.
Poprzednie części cyklu znaleźć można na forum:
Część I - https://zbudujmy.to/forum/viewtopic.php?t=12248.
Część II - https://zbudujmy.to/forum/viewtopic.php ... ria+Polski
____________________________________________________________________________________________________________________________________
Rozbiory Polski, 1772, 1793, 1795
Stopniowe osłabianie Rzeczypospolitej u schyłku XVIII wieku doprowadziło do podziału i kolonizacji kraju przez trzy mocarstwa - Rosję, Prusy i Austrię. Pozbawiony silnej armii kraj nie był w stanie wdrożyć reform i stawić oporu najeźdźcom. Dla Polski rozpoczął się trwający 123 lata okres zaborów - kraj zniknął z map i istniał wyłącznie w sercach i umysłach Polaków.
Scenka w symboliczny sposób przedstawia to wydarzenie. W eleganckim, klasycystycznym salonie troje monarchów pochylonych nad mapą ustala przebieg nowych granic i decyduje o tym, co komu przypadnie w łupie. Jest to nawiązanie do ilustracji z epoki, które w podobny sposób przedstawiały rozbiory.
Insurekcja kościuszkowska, 1794
Po II rozbiorze Polski wybuchło powstanie, na czele którego stanął Tadeusz Kościuszko - bohater rewolucji amerykańskiej, który dla ratowania niepodległości Polski wrócił ze Stanów Zjednoczonych.
Ze względu na braki w zaopatrzeniu obok regularnych wojsk w walkach brały także udział oddziały chłopskie uzbrojone w postawione na sztorc kosy.
4 kwietnia 1794 roku miała miejsce bitwa pod Racławicami, podczas której wojska powstańcze pod dowództwem Kościuszki pokonały oddziały rosyjskie. W czasie bitwy sławą okrył się Bartosz Głowacki, jeden z chłopów - kosynierów, który podczas natarcia na artylerię rosyjską zgasił czapką lont armaty, doprowadzając do zdobycia działa. W zamian za ten wyczyn otrzymał awans oraz ziemię.
Niestety, po dołączeniu Prus do Rosji, powstanie upadło i doszło do III rozbioru.
Bitwa pod Racławicami upamiętniona jest w licznych dziełach sztuki, z których najznamienitszym jest “Panorama Racławicka” - olbrzymi (120m x 15m) obraz prezentowany w cylindrycznym pomieszczeniu. Obecnie podziwiać ją można we Wrocławiu.
Wojny napoleońskie, 1797-1815
Gdy Napoleon Bonaparte pojawił się na politycznej mapie Europy, u Polaków zrodziła się nadzieja na odzyskanie niepodległości. Cesarz Francuzów był bowiem przeciwnikiem Austrii, Prus i Rosji. Z tego powodu wielu Polaków przebywających na emigracji dołączyło do jego armii.
We Włoszech w 1797 zostały utworzone Legiony Polskie. Symbolem wiary w niepodległość stała się napisana w tym samym roku pieśń - “Mazurek Dąbrowskiego” - która w XX wieku została polskim hymnem narodowym i jest nim do dzisiaj.
Przez kolejne lata Polacy walczyli u boku Francuzów, a zwycięstwa Napoleona doprowadziły nawet do utworzenia państwa - Księstwa Warszawskiego. Przestało jednak ono istnieć na mocy ustaleń kongresu wiedeńskiego w 1815 roku po zakończeniu wojen napoleońskich.
Powstanie listopadowe, 1830-1831
W wyniku ustaleń kongresu wiedeńskiego w 1815 roku z części ziem polskich utworzono zarządzane przez Rosjan Królestwo Polskie, którego królem ustanowiono cara Rosji.
Z biegiem lat dochodziło do łamania postanowień konstytucji - zniesiono wolność prasy, wprowadzono cenzurę, rozpoczęły się represje i prześladowania działaczy niepodległościowych, utworzono system tajnej policji oraz rozpoczęto rusyfikację Polaków.
Wskutek rosnącego niezadowolenia i obaw w kraju oraz na fali zmian politycznych w Europie (we Francji wybuchła rewolucja lipcowa, którą upamiętnia słynny obraz “Wolność wiodąca lud na barykady”, Belgia odzyskała niepodległość od Holandii), w nocy z 29 na 30 listopada w Warszawie wybuchło powstanie.
Mimo początkowych sukcesów i zwycięstw w bitwach, ostatecznie powstanie zakończyło się klęską, represjami oraz masową emigracją Polaków.
Fryderyk Chopin
Po upadku powstania listopadowego miała miejsce masowa emigracja polskiej elity politycznej, wojskowej i kulturalnej na zachód Europy, głównie do Francji. Ze względu na skalę oraz charakter zjawisko to określane jest Wielką Emigracją. Dzięki niej możliwe było utrzymanie polskiej tożsamości narodowej, tworzenie ugrupowań politycznych oraz rozwój polskiej kultury na obczyźnie.
Do przedstawicieli Wielkiej Emigracji zalicza się nie tylko polityków (Adam Jerzy Czartoryski, Józef Bem), ale także artystów epoki romantyzmu - poetów (Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Zygmunt Krasicki) oraz kompozytora Fryderyka Chopina.
Chopin jest uważany za jednego z najwybitniejszych kompozytorów romantycznych, a także za jednego z najważniejszych polskich kompozytorów w historii. Był jednym z najsłynniejszych pianistów swoich czasów, często nazywany “poetą fortepianu”. Elementami charakterystycznymi dla utworów Chopina są pogłębiona ekspresja oraz czerpanie z wzorców polskiej muzyki ludowej.
Rabacja galicyjska, 1846
Na terenach zaboru austriackiego planowano rozpoczęcie powstania krakowskiego, które następnie miało przekształcić się w ogólnonarodowy zryw wyzwoleńczy. Austriackie władze były tego jednak świadome i by pokrzyżować te plany rozpoczęły akcje podburzania chłopów, chcąc uniemożliwić im dołączenie do powstania oraz wykorzystać ich do stłumienia go.
Pogłoski i obietnice rozsiewane przez Austriaków padły na podatny grunt - w XIX wieku wciąż
obowiązywał system feudalny, chłopi musieli odpracowywać pańszczyznę, podlegali sądom szlachty, nie mogli opuszczać swojej wsi. Wieki kumulowanych krzywd i niesprawiedliwości znalazły upust.
Zbrojne gromady chłopów rabowały i niszczyły dwory szlacheckie, palono dobytek i mordowano szlachtę.
Gdy powstanie krakowskie zostało stłumione, na tereny ogarnięte rabacją galicyjską wkroczyły wojska austriackie i zaprowadziły pokój.
Powstanie styczniowe, 1863-1864
Powstanie styczniowe było największym i najdłużej trwającym polskim zrywem narodowowyzwoleńczym przeciwko Imperium Rosyjskiemu, trwającym od stycznia 1863 do października 1864.
Powstanie wybuchło w wyniku nasilającej się polityki rusyfikacyjnej, represji oraz ograniczania autonomii Królestwa Polskiego. Bezpośrednim powodem jego wybuchu było ogłoszenie przymusowego poboru do armii carskiej (tzw. “branka”).
Powstanie miało charakter wojny partyzanckiej i objęło ziemie zaboru rosyjskiego. Mimo początkowych sukcesów zakończyło się klęską militarną, odegrało jednak ważną rolę w kształtowaniu świadomości narodowej. Społeczeństwo polskie zostało zmuszone do zmiany strategii walki o niepodległość - zbrojne wystąpienia zastąpiono pracą organiczną - rozwój gospodarczy, oświatowy i społeczny narodu miał zapewnić wzmocnienie polskiego społeczeństwa i odzyskanie niepodległości w przyszłości.